Slaap

Posted by on Apr 13, 2017 in Blog Herre Faber | No Comments

Waarom slapen wij? Het is een mysterie en daarom wordt er veel onderzoek naar gedaan. Men is wanhopig op zoek naar de biologische functie van slaap, maar vooralsnog blijft het antwoord uit.



De filosoof Daniel Dennett schreef daarover: ‘Maar waarom moet er eigenlijk überhaupt een biologische functie zijn voor slaap? Het is juist wakker zijn dat een verklaring behoeft’. Dat lijkt inderdaad juist.

Slapen is de situatie waarin je het minste energie verbruikt, logisch dat dat de standaard modus is! Er blijft echter een onverklaard fenomeen. Te lang zonder slaap en… je gaat dood! Zelfs een bescheiden slaaptekort leidt tot hallucinaties en onwelbevinden. Om deze redenen wordt slaap wel als een slechte adaptatie gezien, een foutje van de natuur. Hoe kan iets dat zulke negatieve gevolgen heeft voor de overleving nou door het filter van natuurlijke selectie komen? Belachelijk!

Zelf fout
‘Foutjes van de natuur’ bestaan wel. Het strottenklepje is een plakband en ijzerdraad oplossing om te voorkomen dat we ons verslikken. Dolfijnen hebben een veel betere oplossing. Ze eten door hun mond en ademen via een luchtgat op hun rug. Maar het blijft oppassen om iets als een foutje van de natuur af te doen. Voor je het weet doe je het zelf fout.

Stel, je bent een dier dat in de optimale verhouding slaapt en waakt. Kan er misschien iets nóg optimaler? Ja! Tijdens het waken doe je allerlei dingen die afvalstoffen produceren. Het kwijtraken hiervan is een hoop gedoe, maar ongelooflijk belangrijk. Verzuim dit en je gaat onherroepelijk de pijp uit.

Biochemische speculatie
Stel nu dat het afvoeren van afvalstoffen tijdens de slaap wat makkelijker verloopt dan tijdens het waken. Dat is volgens mij geen idiote gedachte. En stel nu dat een toevallige mutatie precies daarvoor zorgt: het verplaatsen van dit belangrijke proces naar de periode dat je slaapt. Dan ben je bijvoorbeeld drie procent efficiënter en heb je meer kans om te overleven dan iemand zonder die mutatie.

Het nadeel is natuurlijk dat die afvalstoffen nooit worden afgevoerd als je te lang niet slaapt. Maar hoe vaak komt dat nou voor? Als de kans op overlijden hierdoor één procent is, dan is er een netto verbetering van twee procent en wordt de mutatie door natuurlijke selectie subiet doorgegeven.

Biochemische speculatie en ik ben geen biochemicus, ik weet het. Maar deze verklaring lijkt mij een stuk beter dan alles wat ik experts ooit heb horen zeggen. Slaap lekker.