Anatomie

Posted by on Nov 7, 2013 in Blog Herre Faber | No Comments

‘Ranomi Kromowidjojo gaat goed in baan drie’. ‘De schurk staat rechts van die mevrouw in de gele jurk’. Maar… tellen die zwembanen van boven naar beneden of andersom? Zijn trouwens alle banen in beeld? Voor die mevrouw in de gele jurk is rechts precies de andere kant als voor mij als televisiekijker. Als rechtlijnig persoon raak ik helemaal in de war van deze dubbelzinnige aanduidingen.

Een sterk staaltje hiervan kwam laatst naar voren in een vergadering bij mijn opleiding. Anatomie is vanzelfsprekend een belangrijk vak bij Bewegingstechnologie, maar als het om bewegen gaat, is het verre van duidelijk. Stel, het is twaalf uur: de grote wijzer staat verticaal omhoog. Eén seconde over twaalf: de grote wijzer heeft naar rechts bewogen. Dat is dus een rotatie rechtsom, nietwaar? Verleng in gedachten de grote wijzer naar beneden. De onderste wijzerpunt is bij dezelfde rotatie naar links verplaatst! Is het dan een linksom rotatie? De oplossing is eenvoudig, zelfs in een tijd waarin klokken steeds digitaler worden. Spreek nooit meer over ‘rechtsom’ of ‘linksom’, maar gebruik: ‘met de klok mee’ en ‘tegen de klok in’.

Dagelijks taalgebruik

Zo niet in de anatomie, het vakgebied waarin botten, spieren en gewrichten centraal staan. Menselijk bewegen bestaat uit rotaties van gewrichten. Het ‘klokprobleem’ is dus behoorlijk relevant. Je zou denken dat een zichzelf wetenschappelijk noemend vakgebied als de anatomie dit probleem allang had gesignaleerd en geëlimineerd. Mooi niet, ze hebben het vrolijk over het rechtsom draaien van je hoofd. Wijs je ze daarop, krijg je als argument: ‘in het dagelijks spraakgebruik weet iedereen toch wat je bedoelt?’ Jaja, het dagelijks spraakgebruik. Hierbij enkele woorden uit het dagelijks vocabulaire van een anatoom: ‘ipsilateraal’, ‘margo medialis’ en ‘supinatie’. Je kunt natuurlijk niet duur lopen doen met dit soort woorden en je vervolgens beroepen op het ‘dagelijks spraakgebruik’. Fout is gewoon fout.

Domme traditie

Het is een typisch voorbeeld van de vernietigende kracht van traditie. Ooit hebben een paar anatomen die naamgeving bedacht, zonder te luisteren naar mensen die het wel konden weten: natuurkundigen. Iedereen heeft het overgenomen en nu durft niemand het meer te veranderen of er over na te denken. De rest van de wetenschap is constant bezig theorieën te verbeteren, maar binnen de anatomie lukt het niet om iets simpels als een naamgeving te corrigeren. Door zoiets doms als traditie! Beste anatomen, doe er iets aan. Linksom of rechtsom, het is twee voor twaalf… maar nooit te laat om je leven te beteren.